Η σπαστικότητα αποτελεί μια επιπλοκή σε ασθενείς με τραυματικές παθήσεις στο κεφάλι (εγκεφαλική παράλυση) ή στη Σπονδυλική Στήλη ή από νευρολογικές εκφυλιστικές παθήσεις (πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας, απομυελινωτική νόσος κ.α.).
Η σπαστικότητα ως διαγνωσμένη νοσογόνος κατάσταση, προκαλεί έντονους μυϊκούς σπασμούς και σοβαρά προβλήματα στην κινητικότητα των ασθενών. Αποτελεί βαριά πάθηση με σοβαρές επιπτώσεις στον ίδιο τον ασθενή και στο οικογενειακό του περιβάλλον.
Τόσο στη γενικευμένη σπαστικότητα, όσο και στη μονοσπαστικότητα, υπάρχουν πλέον πολύ ισχυρά δεδομένα για το όφελος των ασθενών από τη χρήση θεραπειών της λειτουργικής νευροχειρουργικής, όπως:
Η χρήση της κρυονευρόλυσης συγκεκριμένων περιφερικών νεύρων ή μυϊκών ομάδων. Έχει καλύτερα αποτελέσματα από τις μέχρι τώρα τεχνικές και μπορεί να βελτιώσει συνήθως συγκεκριμένου εύρους σπαστικότητα, είτε σε ένα, είτε σε περισσότερα άκρα.
Η τεχνική είναι διαδερμική, εφαρμόζεται με τοπική αναισθησία, έχει ημερήσια νοσηλεία στην κλινική και άμεσα αποτελέσματα με τη χαλάρωσης της σπαστικότητας του άκρου ή της σπαστικότητας μιας μυϊκής ομάδας. Πολλές φορές χρησιμοποιείται ως συμπληρωματική θεραπεία ακόμη και εάν έχουν εφαρμοστεί άλλες τεχνικές όπως η αντλία ή ο νευροδιεγέρτης, που παρουσιάζονται παρακάτω:
Η εμφύτευση αντλίας για έγχυση του φαρμάκου μπακλοφένη στον ενδορραχιαίο χώρο σε ασθενείς με φαρμακοανθεκτική σπαστικότητα. Η επέμβαση γίνεται στο χειρουργείο. Η θεραπεία μειώνει σημαντικά την ακαμψία, τους σπασμούς και τον πόνο ενώ βοηθάει στη λήψη της μικρότερης δυνατής δόσης με την ελαχιστοποίηση των φαρμακευτικών παρενεργειών, ακριβώς επειδή το φάρμακο εγχύεται απευθείας στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό που περιβάλλει το νωτιαίο μυελό.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι ασθενείς με σπαστικότητα κατάλληλοι για θεραπεία με την εμφύτευση αντλίας. Η απόφαση για την καταλληλότητα του ασθενούς λαμβάνεται σε συνεργασία του Νευρολόγου και του φυσιάτρου με τον Νευροχειρουργό όπου συνεκτιμώνται οι προϋποθέσεις και άλλα ιατρικά προβλήματα (νεφρική, ηπατική ανεπάρκεια κ.α), η δοσολογία και διάρκεια λήψης φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα, η προοπτική βελτίωσής του με φυσικοθεραπεία.
Ο/η ασθενής δεν πρέπει να αντιμετωπίζει πρόβλημα στην κυκλοφορία του εγκεφαλονωτιαίου υγρού, δεν πρέπει να είναι αλλεργικός στην μπακλοφένη, και θα πρέπει να έχει οικογενειακό περιβάλλον ικανό να στηρίξει τη συγκεκριμένη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού και αποφεύγοντας το φαινόμενο της υπερθεραπείας που προκαλεί αδυναμία.
Εάν ο/ η ασθενής κριθεί ότι πληροί τα δεδομένα καταλληλότητας, γίνεται καταγραφή της σπαστικότητας και της λειτουργικότητας του ασθενούς βάση ειδικών κλιμάκων. Ακολούθως, ο Νευροχειρουργός υποβάλλει τον κατάλληλο ασθενή σε μια δοκιμαστική έγχυση του φαρμάκου στον ενδορραχιαίο χώρο με οσφυονωτιαία παρακέντηση. Ο δοκιμαστικός έλεγχος εάν κριθεί αναγκαίο, μπορεί να επαναληφθεί. Η δοκιμαστική έγχυση της μπακλοφένης επιτρέπει να πραγματοποιηθεί μία αρχική εκτίμηση της κινητικής κατάστασης του ασθενούς από άποψη υπολειπόμενης μυϊκής ισχύος, που είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τον καθορισμό των θεραπευτικών στόχων.
Μονοσπαστικότητα ενός άκρου
Σε ειδικές περιπτώσεις όπου παρατηρείται μονοσπαστικότητα ενός άκρου πάλι σε συνεργασία του Νευρολόγου και του Φυσιάτρου με τον Νευροχειρουργό και συνεκτιμώντας τις προϋποθέσεις (συχνές χρήσεις botox ή σε μεγάλες ποσότητες) μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ραδιοσυχνότητα RF και η Κρυονευρόλυση, είτε νευρολυτικά είτε νευροτροποποιητικά, για τη λύση της σπαστικότητας. Η τεχνική είναι ανάλογη με τη χρήση τους για τις θεραπείες πόνου.
Ορισμένες περιπτώσεις που αφορούν το άνω άκρο μπορούν να ωφεληθούν και από τον Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισμό rTMS.
Αντίστοιχα σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως το σπαστικό ραιβόκρανο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και νευροδιέγερση νωτιαίου μυελού.
Τέλος, εφαρμογές βλαστοκυττάρων, μπορούν να συμβάλλουν στην μείωση της σπαστικότητας και να συνδυαστούν και με τις υπόλοιπες τεχνικές.
Ο Νευροχειρουργός Δημ. Πέιος, είναι πιστοποιημένος ιατρός Πόνου (FIPP) από το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Πόνου (WIP), διαθέτει ευρωπαϊκή πιστοποίηση πόνου (EFIC- EDPM-CPK ), μεταπτυχιακό στην Αλγολογία (ΕΚΠΑ), πιστοποίηση στη χρήση διακρανιακού μαγνητικού ερεθισμού και είναι επίσημος εκπαιδευτής στις τεχνικές νευροδιέγερσης, ραδιοσυχνοτήτων, PLDD, Cryoablation
