Η εν των βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS) αποτελεί μία ελάχιστα επεμβατική πράξη που διενεργεί ο ειδικός στην τεχνική Νευροχειρουργός στο κεφάλι του ασθενούς, για την αντιμετώπιση ιδιαίτερων νευρολογικών και ψυχιατρικών καταστάσεων.
Με την εν των βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS), επιτυγχάνεται η διέγερση περιοχών του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για την κίνηση του σώματος, ώστε να ελαττώσει τα ανεπιθύμητα συμπτώματα, να μειώσει τη φαρμακευτική αγωγή και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του πάσχοντος.
Για ποιες παθήσεις
Η DBS εφαρμόζεται σε επιλεγμένους ασθενείς που πάσχουν από παθήσεις οι οποίες δεν μπορούν να ελεγχθούν επαρκώς φαρμακευτικά ή δεν μπορούν να λάβουν για άλλους λόγους την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Οι παθήσεις αυτές, είναι:
- Ιδιοπαθής τρόμος: Οι ακούσιες κινήσεις και ο παρατεταμένος μυϊκός σπασμός προκαλούν στρέβλωση των κινήσεων ολόκληρου του σώματος ή ενός τμήματος και τρόμο. Η εν τω βάθει διέγερση, μειώνει κατά 60-90% τον τρόμο των χεριών και περιορίζει τον τρόμο του κεφαλιού και της φωνής
- Νόσος Πάρκινσον: Επιτυγχάνεται η μείωση της δυσκινησίας κατά 70% με παράλληλη μείωση της φαρμακευτικής αγωγής
- Δυστονία
- Επιληψία
- Χρόνιος νευροπαθητικός Πόνος
- Ισχαιμικός κεντρικός (θαλαμικός) νευροπαθητικός πόνος
- Διαταραχές επιπέδου συνειδήσεως
- Ψυχαναγκαστική διαταραχή και άλλα ψυχιατρικά σύνδρομα και εθισμοί
Προετοιμασία
Ο πάσχων με κάποια από τις παραπάνω παθήσεις θα αξιολογηθεί συνολικά με βάση τις υπάρχουσες διεθνείς κλίμακες από τον Νευροχειρουργό, τον Νευρολόγο (που διαθέτει ειδική επιστημονική κατάρτιση για τον έλεγχο ασθενών υποψήφιων για DBS) και τον Ψυχίατρο, προκειμένου να ελεγχθεί εάν είναι ο κατάλληλος υποψήφιος για την επέμβαση. Στη συνέχεια, ο ασθενής θα ενημερωθεί αναλυτικά για το πλάνο και τα αναμενόμενα αποτελέσματα της της εν τω βάθει διεγέρσης, αλλά και για τον χειρισμό του διεγέρτη από τον ίδιο, μετά την επέμβαση.
Ο Νευροχειρουργός Δημήτρης Πέϊος, είναι ειδικός στην επεμβατική διαχείριση του χρόνιου πόνου με νευροδιέγερση. Είναι πιστοποιημένος ιατρός Πόνου (FIPP) από το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Πόνου, διαθέτει ευρωπαϊκή πιστοποίηση ιατρού Πόνου (EFIC- EDPM-CPK) και μεταπτυχιακό στην αντιμετώπιση του Πόνου (ΕΚΠΑ), πιστοποίηση στη χρήση Διακρανιακού Μαγνητικού Ερεθισμού και είναι επίσημος εκπαιδευτής στις τεχνικές νευροδιέγερσης στην Ελλάδα.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Ο νευροδιεγέρτης είναι ένας ηλεκτρονικός «βηματοδότης» που παράγει ηλεκτρικές ώσεις. Τα καλώδια μεταφέρουν τις ηλεκτρικές ώσεις στα ηλεκτρόδια που βρίσκονται στο εγκεφαλικό παρέγχυμα και με τον τρόπο αυτό αλλάζουν τα προβληματικά νευρικά σήματα τα οποία προκαλούν τρόμο, τη δυστονία, τη δυσκαμψία ή τον πόνο.
Η επέμβαση της νευροδιέγερσης περιλαμβάνει δύο φάσεις:
Αρχικά, διενεργείται μαγνητική τομογραφία λεπτών τομών και στη συνέχεια τοποθετείται η στερεοτακτική στεφάνη στο κεφάλι του ασθενούς, ώστε να πραγματοποιηθεί η αξονική τομογραφία στόχευσης προκειμένου εντοπιστεί με ακρίβεια τριών διαστάσεων η περιοχή του εγκεφάλου στην οποία θα τοποθετηθούν τα ηλεκτρόδια και θα σχεδιαστεί η πορεία τους. Κατά την τοποθέτηση ο ασθενής βρίσκεται συνήθως σε ήπια καταστολή χωρίς να αισθάνεται πόνο, διότι πρέπει να συνεργάζεται με τον ιατρό και να απαντά στις ερωτήσεις του. Αναλόγως του στόχου, η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί και υπο γενική αναισθησία.
Στην εν τω βάθη εγκεφαλική διέγερση εμφυτεύονται ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου. Η εμφύτευση αναλόγως της πάθησης και των κινητικών διαταραχών που πρέπει να ελεγχθούν, γίνεται στον θάλαμο του εγκεφάλου, στην ωχρά σφαίρα και στον υποθαλάμιο πυρήνα, ενώ συνεχώς με νέες μελέτες προκύπτουν και νέοι πυρήνες στόχοι. Η εμφύτευση γίνεται μέσω μικρών οπών στην κορυφή του κρανίου με κρανιονάτρηση.
Τα ηλεκτρόδια συνδέονται με μονωμένα καλώδια που περνούν κάτω από το δέρμα, πίσω από το αυτί, κατέρχονται από τον λαιμό και φθάνουν έως τον θώρακα. Εκεί συνδέονται με έναν νευροδιεγέρτη που εμφυτεύεται επίσης κάτω από το δέρμα του θώρακα, στην υποκλείδιο χωρά. Με τον ασθενή είτε υπο ελαφρά καταστολή είτε υπο γενική αναισθησία, τοποθετείται ο νευροδιεγέρτης κάτω από το δέρμα της υποκλείδιας περιοχής και συνδέονται με αυτόν τα ηλεκτρόδια
Μετά την επέμβαση
Ο ασθενής αναχωρεί από την κλινική λίγες ημέρες μετά την επέμβαση και σε συνεννόηση με τον Νευρολόγο και αναλόγως της πάθησης, είτε ολοκληρώνει τις αρχικές ρυθμίσεις του διεγέρτη κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του, είτε σε επίπεδο εξωτερικού ιατρείου που προγραμματίζεται από τον Νευρολόγο σε δεύτερο χρόνο. Στη συνέχεια, και πάντα σε συνεργασία με τον ειδικό Νευρολόγο, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να αναπροσαρμοστεί με βάση την αποτελεσματικότητα του νευροδιεγέρτη αλλά και να μειωθεί. Ο ιατρός παρακολουθεί τον ασθενή για τη μεταβολή των παραμέτρων αναλόγως της κατάστασής του, ιδιαίτερα σε ασθενείς με Parkinson όπου η σταδιακή επιδείνωση είναι δεδομένη. Επιπλέον, τα σύγχρονα συστήματα της εν τω βάθει εγκεφαλικής διέγερσης, επιτρέπουν την καταγραφή σημάτων από τον εγκέφαλο τα οποία μελετά ο ειδικός Νευρολόγος για την καλύτερη ρύθμιση του νευροδιεγέρτη.
Ο ασθενής μαθαίνει να χρησιμοποιεί σωστά το νευροδιεγέρτη με τη φορητή συσκευή που έχει. Μπορεί να ενεργοποιεί και να απενεργοποιεί το σύστημα π.χ κατά τη διάρκεια του ύπνου, με ένα χειριστήριο. Ενημερώνεται από τον ιατρό αναλυτικά για το τί πρέπει να προσέχει.
Οι επιπλοκές από την επέμβαση για τοποθέτηση του νευριοδιεγέρτη είναι ελάχιστες και συνήθως αναστρέψιμες. Σε ένα καλά σχεδιασμένο περιστατικό, στα χέρια ειδικού νευροχειρουργού με εμπειρία και σε κλινική με τον απαιτούμενο σύγχρονο εξοπλισμό είναι πολύ μικρές. Παρ΄ όλα αυτά, όπως σε κάθε χειρουργείο, η συμπτωματική αιμορραγία στο σημείο-στόχο του ηλεκτροδίου αποτελεί μια μικρή πιθανότητα. Επίσης, μπορεί να προκληθεί λοίμωξη, αλλεργική αντίδραση στην αναισθησία, επιληπτική κρίση, επιμόλυνση του δέρματος και μικρότερη του 1% πιθανότητα ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας.
